Ni sinh Pháp Như
Trải qua một thời gian chăm sóc phôi tỉ mỉ, nhà nấm Nội viện Ni Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP. HCM lại bước vào kỳ thu hoạch đầu tiên của lứa phôi mới. Lần thu hoạch đầu bao giờ cũng nhiều và đẹp nhất, với 80 rổ đầy ăm ắp (tổng khoảng 400kg). Đợt này nhờ Ni sư trưởng BQV Ni đặt phôi từ sớm, nên chỉ cần chăm sóc khoảng 2 tháng là có thể thu hoạch. Dù ngắn hơn bình thường, nhưng cũng rất công phu tỉ mỉ, đòi hỏi nhiều sự kiên nhẫn của người chăm sóc hằng ngày. Không chỉ kiên nhẫn, khi tiếp xúc với các thành viên trong ban Nấm, chúng tôi còn cảm nhận cả một niềm đam mê to lớn với công việc này, mà quý Cô gọi là “sự đồng hành với hành trình cống hiến của nấm”. Xin chia sẻ cùng Đại chúng bài viết ghi lại hành trình ấy của Ni sinh trưởng ban Nấm:
Thoáng cái đã là sinh viên năm cuối. Chúng con bước vào ngôi trường Học Viện được nửa năm thì được quý Sư trong Ban Quản Viện Ni cho vào làm ban chăm Nấm. Đây là một trải nghiệm rất quý giá đối với chúng con. Chưa đủ lâu để có thể tự tin nói rằng mình có kinh nghiệm về công việc trồng nấm và nắm bắt hết quy trình hay tình trạng của nấm. Nhưng đâu đó, chúng con rút ra được những bài học sâu sắc từ “Hành trình của nấm”. Sáng nay là lần thu hoạch đầu tiên sau kỳ dưỡng tơ đóng nắp. Trong lòng cứ có cảm giác hân hoan từ tối hôm qua khi nghĩ đến quang cảnh sáng mai sẽ nhìn thấy từng tầng nấm mọc lên thành lớp lớp, tím mặt trên, trắng phau mặt dưới. Đợt này nhà Nấm nhập về 8.000 phôi. Tám nghìn “đứa trẻ” cùng chung một mái nhà.
Khi mới nhập về, phôi nào cũng tròn trịa, màu gỗ mùn cưa như nhau, xếp hàng ngay ngắn như đại chúng đi thời khóa mỗi ngày. Lúc tơ chưa phủ kín, bịch nào trông cũng như nhau. Nhưng rồi tơ chạy mỗi nơi một nhịp, chỉ thấy tơ trắng lặng lẽ lan từ đáy lên cổ. Có bịch tơ chạy nhanh, hôm trước còn lưng chừng, hôm sau đã trắng xóa. Có bịch thì thong thả như người đi kinh hành. Chúng con đứng nhìn mà tủm tỉm cười, vì đây cũng là bài học “đừng so sánh” mà bao nhiêu năm tu tập, con vẫn phải nhắc mình mỗi ngày. Tơ chậm không phải tơ dở, chỉ là duyên của nó chưa đủ mà thôi.
Rồi cái ngày ấy cũng đến. Từ cổ phôi, những bé nấm li ti chui ra, nhỏ xíu, tím nhạt, rụt rè nhưng đầy sức mạnh như chú tiểu mới vào chùa mang chí xuất gia thật to bự. Mấy bé tuy nhìn yếu đuối, nhưng đội báo đẩy luôn cọng thun buộc đầu chui ra khỏi cổ phôi khỏe lạ kỳ. Nếu không trực tiếp quan sát liên tục vài tiếng đồng hồ, hẳn sẽ nghĩ có thế lực linh thiêng nào đó hỗ trợ mấy bé xé toạc lớp báo vô minh để vươn ra ánh sáng. Chúng nó làm thủng hai đến ba lần như vậy, nên phải quan tâm và thay bọc báo liên tục trong vòng một tháng. Chúng con mê nhưng cũng mệt với khoảnh khắc này lắm, nên ngày nào cũng cầm điện thoại chụp hết mọi tư thế đâm thủng và vươn mình của đợt nấm gió đó. Chụp riết, trong album điện thoại toàn ảnh nấm không thôi.
Sau một tuần tháo báo đậy nắp dưỡng tơ để chuẩn bị cho lần thu hoạch đầu tiên, điều làm chúng con suy ngẫm nhất là cùng một thời điểm, cùng một thời vụ, ngay cái khoảnh khắc những bé nấm kia vừa chui ra khỏi cổ phôi, thì ở bịch bên cạnh cũng có em vươn mình đâm thủng cả lớp nilon để ra ngoài một cách phi thường. Nhìn mà tưởng ai đã đâm sẵn cho nó một lỗ. Nhưng không phải đâu, tự nó đấy! Chẳng chùm nào giống chùm nào. Có em chê cửa chính chật, tự mở luôn cửa sổ trên thân, dưới đáy để thể hiện sức sống của chính mình.
Từ hình ảnh của các bé nấm, chúng con nhận ra rằng vạn vật trên đời này đều do duyên mà sinh, mỗi duyên một khác. Cùng một nhà nấm, cùng một loại phôi, cùng một cách chăm, cùng một mùa, mà mỗi chùm một dáng, một tốc độ, một cách đi ra với đời khác nhau. Chúng con nghĩ đến hành trình tu học của mình. Cùng một mái chùa, cùng một thầy, cùng một giờ công phu, mà mỗi người một căn cơ, một nhịp tu, một cách vấp ngã, một cách đứng dậy khác nhau. Có người như bé nấm chui đúng cổ phôi, nhẹ nhàng và đúng quy trình. Có người phải đâm thủng cả lớp nilon của hoàn cảnh mới ra được. Không ai sai cả. Đều là cùng một tâm hướng Phật, nhưng mỗi người một trải nghiệm khác nhau và đều đang đi hết con đường của riêng mình.
Ba ngày mở nắp cho nấm mọc ra nhanh đến bất ngờ!
Bé nấm lớn nhanh lắm. Chỉ ba ngày thôi, từ chấm nhỏ xíu đã thành chùm nấm xòe tai ra đón gió. Hôm kia còn bé bằng đầu tăm, hôm nay đã bằng bàn tay, mai là phải hái rồi. Có hôm quay đi một chút, quay lại đã thấy “trổ mã”, chúng con chỉ biết cười. Ơ, mới đó mà lớn rồi!
Đứng trước chùm nấm lớn lên từng giờ, mới thấy vô thường không phải chữ trên giấy mà là một thứ đang diễn ra ngay trước mắt, nhẹ nhàng mà dứt khoác, không chờ đợi ai. Cái đẹp của nấm cũng chỉ vừa đủ ba ngày, nhưng muôn hình vạn trạng nhìn thấy mê. Chúng con chụp hình nấm thật nhiều không phải để níu giữ, mà để cảm ơn. Vì biết rằng ngày mai, các bé sẽ khác rồi, sẽ đi đến những bữa cơm cúng dường Đại Chúng. Chúng con tự nhủ: Nó sinh ra là để làm duyên cho người, chứ đâu phải để mình giữ riêng. Nuôi mà không dính, thương mà không giữ, hái mà không tiếc. Chính nấm cũng chẳng thèm tiếc mình. Hái xong chùm này, đợt khác nối tiếp. Cái tương tục của vạn vật hiện ra rõ mồn một. Cái này diệt, cái kia sinh, nối nhau không dứt…
Có những phôi mới ra lú nhú, lại không đủ sức để ra nữa, chúng con cũng đành chấp nhận cho thọ mạng ngắn ngủi của bé mà “khảy” ra luôn, rồi nuôi lại cho lần đâm chồi tiếp theo. Suy cho cùng, chúng sanh ra cũng để làm duyên cho đời, cho người dùng thôi, thất bại một lần không phải tất cả, cơ hội vẫn luôn còn ở lần sau và những lần sau đó. 
Một đời phôi có thể hái được 6-7 lần, thì tơ duyên cũng đến khi tàn. Phôi nhẹ bẫng, màu tơ xám dần, bé nấm ra thưa thớt rồi dừng hẳn. Nó đã cho đi hết rồi. Suốt mấy tháng, từ lúc tơ chạy, nấm ra, đến lúc cạn thì trở thành phân bón rất tốt cho cây trồng, bịch phôi chẳng giữ lại gì cho mình. Nó cho, cho đến hơi cuối cùng. Có lẽ chúng đã đi đến cùng với sự cống hiến của mình. Rồi nó trở về với đất, làm nền cho sự sống kế tiếp. Chúng con nghĩ mình đang nghe một bài Pháp không lời, giảng suốt cả mùa mà chẳng cần bất kỳ ngôn ngữ nào.
Tám nghìn phôi, tám nghìn câu chuyện, không câu nào giống câu nào. Nói là chăm sóc nấm, mà hóa ra nấm đang dạy cho chúng con những bài học tuyệt vời. Dạy cách không vội vã, cách đừng so sánh, cách đón nhận cái đẹp ngắn ngủi mà không bám víu, cách cho đi không tính toán, cách tàn mà không buồn. Con nghĩ mình tu tới một lúc nào đó, nhẹ như phôi nấm hết hạn sử dụng thì thiệt là “ngon”!
Cuối lời, con xin thành kính niệm ơn chư Tôn đức Ban Quản viện và toàn thể Đại Chúng đã luôn hỗ trợ, đồng hành cùng Ban nấm chúng con tại Nội viện. Nhờ biết bao duyên lành, có sự nâng đỡ của quý Ngài, những bàn tay phụ giúp của quý huynh đệ, đã làm động lực cho chúng con thêm lòng hăng say với công việc cần độ tỉ mỉ và kiên nhẫn cao mỗi ngày này. Con xin hồi hướng công đức này đến tất cả. Kính nguyện quý Ngài thân tâm an lạc, Đại Chúng tu học tinh tấn, và duyên lành nơi đây mãi được nối tiếp như những tơ nấm lặng lẽ lan đi muôn nẽo đường đời.
Hình ảnh tại trại nấm:
