Ngày 31 tháng 10 năm 2026. Tại hội trường Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (đường Nguyễn Văn Huyên, phường Nghĩa Đô, Hà Nội). Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) phối hợp cùng Trung tâm Nghiên cứu Nữ giới Phật giáo (thuộc Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam) tổ chức Hội thảo khoa học chủ đề: “Nữ giới với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc”.
Hội thảo diễn ra trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức tiếp cận trong công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa. Không chỉ dừng lại ở việc lưu giữ những giá trị vật thể, hội thảo hướng đến nhận diện vai trò của các chủ thể thực hành văn hóa trong đời sống cộng đồng, đồng thời kiến tạo giải pháp phát huy “nguồn lực mềm” của người phụ nữ trong xã hội đương đại, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam.
Hội thảo có sự tham dự của Thượng tọa Tiến sĩ Thích Giác Hoàng – Ủy viên HĐTS GHPGVN, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, Ni trưởng Thích Như Dung – Phó trưởng Phân ban Ni giới Trung ương, Trưởng Phân ban Ni giới tỉnh Đồng Nai, Ni trưởng Thích Thông Mẫn – Trưởng Phân ban Ni giới GHPGVN tỉnh Quảng Trị, Ni sư Tiến sĩ Thích Như Nguyệt – Ủy viên HĐTS, Phó viện trưởng Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh, Giám đốc Trung tâm phiên dịch Hán truyền (Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam), Ni sư Tiến sĩ Thích Như Nguyệt – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nữ giới Phật giáo (Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam), Ni sư Thích Như Minh, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nữ giới Phật giáo, chư Tôn đức Ni các tỉnh thành, PGS. TS. Lê Hải Đăng – Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, các nhà Nghiên cứu, nhà học giả, tác giả cùng các ban ngành liên quan.
Phát biểu chào mừng hội thảo, Thượng tọa TS. Thích Giác Hoàng – Ủy viên Hội đồng Quản trị, Phó Viện trưởng – Phó Tổng Thư ký Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam khẳng định vai trò quan trọng của nữ giới, đặc biệt là chư Ni và nữ cư sĩ Phật tử, trong việc gìn giữ, trao truyền các giá trị văn hóa, tâm linh và đạo đức dân tộc. Thượng tọa đánh giá cao ý nghĩa của sự phối hợp giữa Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam và Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam trong việc kết nối nghiên cứu Phật học với các ngành khoa học xã hội, nhân văn và bảo tồn di sản. Đồng thời, nhấn mạnh hội thảo là diễn đàn học thuật liên ngành, góp phần nhận diện những đóng góp của nữ giới còn chưa được phản ánh đầy đủ trong sử liệu, từ đó đề xuất các phương thức bảo tồn và phát huy di sản văn hóa gắn với đời sống cộng đồng, góp phần tôn vinh những đóng góp của phụ nữ Việt Nam trong dòng chảy văn hóa dân tộc.
Phát biểu đề dẫn, PGS. TS. Lê Hải Đăng – Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) đã nhấn mạnh vai trò của nữ giới với tư cách là chủ thể sáng tạo, thực hành, gìn giữ và trao truyền các giá trị văn hóa dân tộc. Theo đó, văn hóa cần được nhìn nhận như một thực thể sống, liên tục vận động và tái tạo thông qua các hoạt động thường nhật của cộng đồng.
Ni sư, Tiến sĩ Thích Như Nguyệt – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nữ giới Phật giáo (Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam) phát biểu khai mạc hội thảo, Ni sư nhấn mạnh, người phụ nữ không chỉ giữ vai trò gìn giữ phong tục, nề nếp gia đình và trao truyền ký ức cộng đồng, mà còn góp phần lan tỏa trí tuệ, tinh thần từ bi và các giá trị nhân văn trong đời sống xã hội. Đồng thời, Ni sư bày tỏ mong muốn thông qua sự kết nối giữa nghiên cứu Phật học và các ngành khoa học xã hội, những giá trị, tư liệu và công hạnh của chư Ni qua các thời kỳ, sẽ được tiếp tục khai thác, bảo tồn và phát huy dưới góc nhìn khoa học hiện đại.
Hội thảo đã tiếp nhận, thẩm định và quy tụ 30 công trình nghiên cứu công phu của các chuyên gia đầu ngành, các nhà khoa học uy tín đến từ nhiều cơ quan, viện nghiên cứu và trường đại học lớn trên cả nước. Hội thảo tập trung thảo luận 03 cụm chủ đề trọng tâm:
Ở chủ đề thứ nhất – Nữ giới với bảo tồn, truyền thừa các giá trị văn hóa truyền thống và ký ức lịch sử, các tham luận tập trung làm rõ vai trò gìn giữ văn hóa từ nếp sống gia đình đến không gian tín ngưỡng chùa làng; giải mã những khoảng trống trong sử liệu truyền thống qua nguồn tư liệu đời thường (văn bia Hậu Phật, sổ công đức, ký ức truyền khẩu); phục dựng và tôn vinh đạo nghiệp, hành trạng của các bậc Trưởng lão Ni tiền bối và đương đại tiêu biểu (như Sư trưởng Như Thanh, Ni trưởng Như Hòa, Ni trưởng Huệ Giác, Ni trưởng Tịnh Nguyện, Ni sư Chúc Phương, Ni sư Đức Quang…).
Chủ đề thứ hai – Nữ giới với phát huy các giá trị văn hóa và định hình bản sắc đương đại, đi sâu phân tích các thực hành văn hóa đời thường (ngôn ngữ, ẩm thực, áo dài, nghi lễ) như một dạng “sức mạnh mềm” của cộng đồng người Việt trong và ngoài nước; bảo tồn nghề thủ công truyền thống (dệt thổ cẩm) gắn với sinh kế bền vững và gia tăng vị thế phụ nữ đồng bào dân tộc thiểu số tại Lạng Sơn, Kon Tum; phát huy nguồn vốn xã hội của mạng lưới Ni giới trong các mô hình an sinh, y tế, giáo dục mầm non, từ thiện xã hội; cùng sự thích ứng linh hoạt trước làn sóng truyền thông mới và chuyển đổi số.
Ở chủ đề thứ ba – Định hướng phương pháp luận, thiết chế bảo tàng và chính sách phát triển bền vững, các học giả bàn thảo các vấn đề lý luận về bình đẳng giới và trao quyền thực chất cho phụ nữ trong các thiết chế quản trị xã hội và tôn giáo; định hướng phát triển du lịch di sản văn hóa tâm linh thời kỷ nguyên số; chuyển dịch phương thức tiếp cận của bảo tàng từ bảo tồn tĩnh sang “di sản sống” (bảo tồn động dựa vào cộng đồng, “số hóa cái làm nên cái nhìn thấy”); đồng thời mở rộng hợp tác nghiên cứu, xây dựng kho dữ liệu số mở về di sản ký ức nữ giới và thúc đẩy ngoại giao văn hóa.
Thông qua diễn đàn học thuật liên ngành, hội thảo góp phần bổ sung tư liệu, mở rộng hướng tiếp cận trong nghiên cứu nữ giới và di sản văn hóa, đồng thời khẳng định vai trò của phụ nữ trong việc bảo tồn, trao truyền và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Đặc biệt, những trao đổi tại hội thảo mở ra triển vọng hợp tác giữa các cơ quan nghiên cứu, thiết chế bảo tàng và cộng đồng thực hành, hướng đến xây dựng các chương trình khảo sát, kiểm kê, số hóa và phát huy di sản nữ giới một cách khoa học, bền vững.
Qua đó, những đóng góp của phụ nữ Việt Nam nói chung và Ni giới Phật giáo nói riêng tiếp tục được nhận diện, trân trọng và lan tỏa, góp phần làm phong phú thêm diện mạo văn hóa dân tộc trong đời sống đương đại. Chiều cùng ngày, một số đại biểu tham quan bảo tàng tìm hiểu và ghi nhận được nhiều kiến thức lịch sử.
Hình ảnh tại hội thảo:
Sen Vàng Online
